• Ilse Speelman

Wonen langs de Duitse grens

Een Tukkerse Nijmegenaar en het raadsel van de nostalgie.

Met uitzondering van mijn dónkere jaren in Den Haag, heb ik altijd maximaal 15 minuutjes rijden van de Duitse grens gewoond. Vorig jaar oktober verhuisden we van Nijmegen midden naar Nijmegen oost en dat gaf me wat dat betreft een behaaglijk gevoel. Mijn eerste herinneringen speelden zich vaak in Duitsland af. Van een kwartiertje rijden, naar een kwartiertje fietsen tot de Duitse grens, komt die nostalgie naar mijn jeugd ten goede.


Eén van mijn eerste herinneringen gaat terug naar een groot warenhuis over de grens bij Enschede, waar mijn moeder me mee naartoe nam om cassette bandjes met kinderliedjes te kopen. Ik weet niet meer in welke stad het was, maar vanuit ons huis is er in mijn hoofd wel altijd een ruimtelijk beeld van waar ongeveer de wereld van dat wonderlijke warenhuis was. Geen idee of dat ongeveer klopt. In mijn herinnering een enorm warenhuis met torenhoge stellingkasten, waar naar mijn idee nooit iemand bij de bovenste plank zou kunnen, immense teddyberen en muffe vloerbedekking. Onderin kon ik op mijn knieën zittend tussen de cassettebandjes kijken. "Het was ook best groot" zij mijn moeder toen ik probeerde te achterhalen of mijn herinnering "klopte". Maar ik weet natuurlijk nooit of dat perspectief van waaruit ik als kind constateerde dat het groot was klopte met haar beeld van "best groot" van mijn moeder. Ik zal daar altijd benieuwd naar blijven.


Er is steeds weer die gekke nostalgische behoefte om terug te kunnen gaan naar de herinneringen zoals die waren. En het idee dat dat niet meer mogelijk is, voelt als een soort verlies. Zo kreeg ik een paar maanden terug het bericht dat "Juffrouw Wil" is overleden. Al toen mijn moeder als kind naar school ging was zij leerkracht van groep één. En nog steeds, toen ik in groep één zat, "juffrouw Wil, kikker in d'r bil" en de 8 jaren daarna (het was een kleine dorpsschool), was zij onderdeel van een groot deel van mijn dagelijks leven. En dus van mijn (nostalgische) herinneringen, die ik gelukkig nog kan delen met een goede jeugdvriendin. Zo speelden die jeugdvriendin en ik een paar jaar terug "wie ben ik". Het mocht iedereen zijn, bekende Nederlanders, familie of ander mensen die we allebei kenden. Toen ik erachter kwam dat ook zij "Juffrouw Wil" op mijn voorhoofd had geschreven, hield ik het natuurlijk niet meer. We beseften ons dat ze een belangrijke rol heeft gespeeld in onze jeugd en met welke vanzelfsprekendheid dat gebeurde. Haar overlijden afgelopen jaar voelde alsof we minder dan eerst de mogelijkheid hadden om naar die jeugd terug te gaan, alsof het onze herinneringen definitiever herinnering maakte; die tijd is nu echt afgesloten.


De ervaringen in Duitsland hebben iets bijzonders. Het voelde altijd als een avontuur, een soort minivakantie, maar ook als iets veiligs en beschermend en ik weet niet precies waar dat vandaan komt en of het er altijd al is geweest. Als ik nu niet lekker in mijn vel zit, of boos ben op of bang ben van de wereld ga ik graag even naar Duitsland. De weg er naartoe maakt me rustig, alsof je terug kruipt in je schulp en onaanraakbaar wordt. Het lijkt ook of er in Duitsland altijd fijne dingen te doen zijn. Alles is er oud. De gebouwen en interieurs zijn er gruwelijk lelijk, maar alles is in de kleuren van vroeger, er ligt stof en rommel van vroeger, het is alsof de tijd er stil heeft gestaan. De winkels en restaurants trekken me daarom nog altijd aan. En misschien nu wel meer dan vroeger. Misschien is nostalgie alleen maar het veilige gevoel van terug te kunnen gaan naar een "onbezorgde jeugd"? Maar waarom zijn het precies díe herinneringen die bewoond raken door dat gevoel? Waarom niet mijn herinneringen aan de hockeytrainingen of de kinderfeestjes?






  • Instagram Social Icon
  • Black LinkedIn Icon
  • Black Pinterest Icon

© 2018 by Ilse Speelman. Created with Wix.com

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now