• Ilse Speelman

"Of ik een sprookje ben of meer een studieboek. Zou ik mij kopen?"

- Ted van Lieshout, Van Als & Och.

Ik staar naar de bladzijden uit mijn schriftje dat ik volschreef met “wie ik ben”. Lijstjes met dingen die mij een ‘cozy’ gevoel geven, gedichten over zijn en spelen, vragen die me bezighouden, dingen die ik nog graag zou willen doen. Ik bekijk de tekeningen die ik maakte bij de kernbegrippen, waarvan ik dacht en voelde “dit is waar het voor mij écht om gaat”: Verbinding, Bildung, Boeken en Buiten. Maar de teksten en tekeningen lijken ineens betekenisloos. Ik lees en bekijk ze keer op keer, maar mijn gevoel blijft uit. Het is alsof deze uitdrukkingen van ieder ander persoon hadden kunnen zijn. Het lukt me niet om vast te leggen wie ik ben. Ik kan het opschrijven en uitbeelden, om altijd te kunnen wéten wie ik ook alweer wás, maar ik bén het niet, en wie was ik? Ik vóel het niet. Communicatie schiet hier tekort, omdat het dat wat zo ingewikkeld en authentiek is, altijd weer reduceert tot dat wat we al kennen. De woorden die gebruikt werden, al eeuwen voordat ik was. De gedichten komen misschien nog het meest in de buurt. Ze kunnen me soms echt herinneren wat er ook alweer in me gebeurde, me laten herbeleven. Maar je zult mij er altijd bij nodig hebben.


Boekje open (Uit: Ted van Lieshout, Van als & och)

Hoe ga ik open als een boek?

Ik wil mezelf eens lezen,

Bladeren en kijken

Hoeveel pagina’s ik tel.

Of ik een sprookje ben

Of meer een studieboek.

Zou ik mij kopen?

Lenen in de bieb?

Alleen stiekem lezen

Hoe ik afloop en mij zachtjes

Terugzetten in de kast?


Deze ervaring van weten en niet weten wie ik ben duidt op een typische paradox van persoonsvorming (bildung): je bent en nog niet tegelijk. Eigenlijk is dit een paradox van het leven, het enige wat Bildung doet is daar gehoor aan geven. Bildung lijkt daarom meer op een ontdekkingsreis die nergens heen gaat, maar wel de hele tijd echt ergens is. Een paradox, die haast niet uitgelegd kan worden. De communicatie vraagt om afbakeningen: jij of ik, binnen of buiten, wel of niet. Maar bildung gaat niet om jij óf ik. Het dichtst in de buurt kunnen we komen door het woordje ‘of’ door ‘en’ te vervangen. Jij én ik, verbonden én autonoom, abstract én concreet. Maar we blijven zitten met die twee woorden, waar we haast niet buiten kunnen denken. Soms een beetje, als we een gedichtenbundel schrijven, schilderen of muziek maken, komt er ineens meer aan het licht dan de woorden doen denken. “Het geheel is meer dan de som der delen” Net als een persoon: Ik ben wat ik denk? Ik ben wat ik doe? Ik ben wat ik voel? Ja, allemaal! En meer dan dat!


Dit is dus typisch zo’n voorbeeld van abstract én concreet. Het ‘meer dan dat’, wat is dat voor iets? Ik heb het hier uitgelegd aan de hand van taal en je kunt het uitleggen aan de hand van complexe systemen of we kunnen het betekenisgeving noemen. Je kunt je er allemaal iets bij “voorstellen”, maar het mooiste vind ik nog de concrete échte ervaring van het (niet) weten én voelen wie je bent. Dat kun je alleen maar zelf. Dat voel je met je hele lichaam, met jezelf, met de ander, met wat je denkt en doet en voelt. En dat kun je delen én niet delen te gelijk.


Ah, kijk, heb ik het toch weer een beetje teruggevonden..


Geïnspireerd door: De wereld in een kiezelsteen




  • Instagram Social Icon
  • Black LinkedIn Icon
  • Black Pinterest Icon

© 2018 by Ilse Speelman. Created with Wix.com

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now